استارت و دینام بنز خاور و ده تن؛ راهنمای شناسایی و خرید قطعه

بنز خاور (۶۰۸ و ۸۰۸) و بنز ده تن (موتور OM355، مدل‌های ۱۹۲۱ و ۱۹۲۴، مایلر و واگن هوود) دو خانوادهٔ متفاوت‌اند و استارت و دینام هر کدام مشخصات خودش را دارد. برای خاور هم استارت ۱۲ ولت وجود دارد و هم ۲۴ ولت، و انتخاب درست به سیستم برق همان خودرو بستگی دارد؛ در حالی که بنز ده تن، مایلر و واگن هوود با برق ۲۴ ولت کار می‌کنند و دینام ۲۸ ولت می‌گیرند. ساج برای هر دو خانواده استارت، دینام و قطعات یدکی برقی می‌سازد و کلید انتخاب درست، تطبیق ولتاژ، تعداد دندانه، آمپر و کد مرجع با قطعهٔ قدیمی است.

استارت و دینام بنز خاور

بسیاری از قطعات برقی کامیون بنز خاور ۶۰۸ و ۸۰۸ و کامیونت خاور با مینی‌بوس بنز ۹۱۱ و اتوبوس بنز ۳۰۲ مشترک است و در فهرست کاربرد قطعه‌های ساج کنار هم آمده‌اند. مهم‌ترین نکته پیش از خرید این است که بدانید سیستم برق خودرو ۱۲ ولت است یا ۲۴ ولت؛ استارت ۱۲ ولت روی خودروی ۲۴ ولت جواب نمی‌دهد و برعکس.

استارت خاور ۱۲ ولت و ۲۴ ولت

مدل	ولتاژ	توان	دنده	کاربرد
استارت خاور ۱۲ ولت	۱۲ ولت	۴ کیلووات	۹ دندانه	بنز خاور ۶۰۸ و ۸۰۸، مینی‌بوس ۹۱۱، موتور ۳۸۶ ایدم
استارت خاور ۲۴ ولت	۲۴ ولت	۴ کیلووات	۹ دندانه	بنز خاور ۶۰۸ و ۸۰۸، مینی‌بوس بنز، اتوبوس ۳۰۲، موتور ۳۱۴ ایدم

هر دو استارت طرح بوش آلمان دارند و از نظر توان و تعداد دنده یکسان‌اند؛ تفاوت اصلی آن‌ها در ولتاژ سیم‌پیچ‌ها و اتوماتیک است.

دینام خاور و مینی‌بوس

برای خاورهایی که برق ۲۴ ولت دارند، دینام بنز ۲۸ ولت ۴۵ آمپر ساخته می‌شود که روی موتورهای زمینی (ثابت) هم به کار می‌رود. برای مینی‌بوس ۹۱۱ و کامیونت خاور با برق ۱۲ ولت، دینام بنز ۱۴ ولت ۴۵ آمپر و دینام ۱۴ ولت ۳۵ آمپر وجود دارد. دلیل اینکه دینام ۲۸ یا ۱۴ ولت نامیده می‌شود این است که ولتاژ خروجی دینام کمی بالاتر از ولتاژ نامی باتری است تا بتواند آن را شارژ کند.

اتوماتیک استارت خاوری

اتوماتیک استارت روی بدنهٔ استارت نصب می‌شود و با فرمان سوئیچ دو کار انجام می‌دهد: دندهٔ استارت را به سمت فلایویل جلو می‌برد و هم‌زمان کنتاکت اصلی را می‌بندد تا جریان باتری به موتور استارت برسد. ساج دو مدل اتوماتیک طرح خاور تولید می‌کند: اتوماتیک استارت خاوری ۱۲ ولت که برای استارت موتور مینی‌بوس به کار می‌رود و اتوماتیک استارت ۲۴ خاوری برای استارت‌های ۲۴ ولت. اگر استارت هنگام زدن سوئیچ فقط صدای تق می‌دهد یا اصلاً نمی‌چرخد، اتوماتیک، پس از باتری و اتصال‌های آن، از اولین قطعه‌هایی است که باید بررسی شود؛ سوختن سیم‌پیچ یا فرسودگی کنتاکت‌ها از علت‌های رایج خرابی آن است.

استارت و دینام بنز ده تن، مایلر و واگن هوود

کامیون‌های سنگین بنز با موتور OM355 به استارت پرتوان‌تری نیاز دارند. ساج برای این خانواده دو استارت ۲۴ ولت تولید می‌کند:

مدل	ولتاژ	توان	دنده	کاربرد
استارت ده تن ۲۴ ولت	۲۴ ولت	۵٫۵ کیلووات	۹ دندانه	بنز ده تن ۱۹۲۱
استارت مایلر و واگن هوود	۲۴ ولت	۵٫۴ کیلووات	۹ دندانه	واگن هوود (بنز ده تن کاپوت‌دار)

در بخش شارژ، دینام ۲۸ ولت ۵۵ آمپر برای بنز ده تن، مایلر و واگن هوود (خانوادهٔ ۱۹۲۴ و ۲۶۲۸) ساخته می‌شود. اگر کامیون مصرف‌کنندهٔ برقی بیشتری دارد، دینام ۲۸ ولت بنزی ۸۰ آمپر حاشیهٔ اطمینان بیشتری می‌دهد. انتخاب دینام کم‌آمپرتر از نیاز واقعی خودرو اشتباهی پرهزینه است؛ طبق شرایط گارانتی ساج اگر به‌جای دینام ۸۰ آمپر از دینام ۵۵ آمپر استفاده شود و به قطعات آسیب برسد، مشمول گارانتی نیست.

قطعات یدکی استارت و دینام برای این دو کامیون

بسیاری از تعمیرکارها به‌جای تعویض کامل، استارت یا دینام را با قطعهٔ یدکی بازسازی می‌کنند. قطعاتی که ساج برای این خودروها می‌سازد:

بنز خاور

• قطعات استارت: کله استارت خاور و مینی‌بوس، کیت کاسه‌خار استارت خاور، دوشاخه استارت خاوری سخت‌کاری‌شده، بالشتک استارت خاور ۱۲ و ۲۴ ولت، پوسته استارت با سنگ، نلبکی استارت خاور آلومینیومی و آهنی، جای ذغالی و فنر جای ذغالی، ته استارت خاور جدید و درب کوچک ته استارت.
• دندهٔ استارت: دنده استارت خاور ۹ دندانه خار کوتاه برای بنز ۸۰۸، ۶۰۸ و ۳۰۲. مدل‌های ۱۰ و ۱۱ دندانهٔ طرح خاور هم وجود دارد که کاربردشان تراکتور فرگوسن و لیفتراک سهند است؛ پس تعداد دندانه را حتماً با دندهٔ قدیمی مقایسه کنید.
• قطعات دینام: بالشتک دینام بنز ۲۴ ولت ۳۵ آمپر و ۴۵ آمپر، آفتامات ذغال‌دار ۱۲ و ۲۴ ولت، فولی دینام خاور الیاف‌دار و فولی پره‌آهنی، و پیچ‌های دینام.

فهرست کامل این قطعات با مشخصات و کد مرجع در صفحهٔ قطعات برقی بنز خاور آمده است.

بنز ده تن و مایلر

• قطعات استارت: کله استارت ده تن با بوش و بلبرینگ یا با کاسه‌نمد، کیت استارت کامل ده تن با بوش و بلبرینگ، میل استارت ده تن (بلند) و میل استارت مایلر (کوتاه)، نلبکی استارت ده تن، فنر جای ذغالی و پیچ‌های پوسته و بلند استارت.
• قطعات دینام: آرمیچر دینام مایلر ۲۴ ولت کلکتور کوچک، کلکتور دینام مایلر و آفتامات ذغال‌دار ۲۴ ولت. برای دینام‌های ۵۵ آمپر واگن هوود و مایلر، آرمیچر ۲۴ ولت ۵۵ آمپر در دو نسخهٔ شفت کوتاه و شفت بلند تولید می‌شود.

همهٔ این قطعات یک‌جا در صفحهٔ قطعات برقی بنز ده تن و مایلر فهرست شده‌اند. برای آشنایی بیشتر با آرمیچر، تفاوت کلکتور کوچک و بزرگ و روش تست آن، مقالهٔ آرمیچر دینام چیست را بخوانید.

چطور قطعهٔ درست را پیدا کنیم؟

استارت‌ها و دینام‌های خاور و ده تن از بیرون شبیه‌اند و خرید اشتباه در این دو کامیون رایج است. پیش از سفارش این موارد را بررسی کنید:

1. ولتاژ سیستم برق: روی باتری‌ها و پلاک استارت قدیمی ببینید خودرو ۱۲ ولت است یا ۲۴ ولت. این مهم‌ترین مورد برای خاور است.
2. مدل خودرو و موتور: خاور ۶۰۸ یا ۸۰۸، مینی‌بوس ۹۱۱، اتوبوس ۳۰۲، ده تن ۱۹۲۱، مایلر یا واگن هوود؛ و در صورت امکان نوع موتور.
3. تعداد دندانهٔ دندهٔ استارت: دندانه‌ها را روی دندهٔ قدیمی بشمارید. هر چهار استارت گفته‌شده ۹ دندانه دارند، اما دنده‌های یدکی طرح خاور در چند تعداد دندانه ساخته می‌شوند.
4. آمپر دینام: روی بدنه یا پلاک دینام قدیمی جریان نامی آن را پیدا کنید و دینام نو را کم‌آمپرتر از نیاز خودرو نگیرید.
5. کد مرجع: اگر کد بوش یا شمارهٔ فنی روی قطعهٔ قدیمی خوانا است، آن را هنگام استعلام اعلام کنید؛ دقیق‌ترین راه تطبیق همین کد است.

برای اصول کلی‌تر انتخاب استارت و دینام، مثل تطبیق توان و جریان با نیاز خودرو، راهنمای انتخاب استارت و دینام کامیون را ببینید.

ایرادهای رایج برق خاور و ده تن

• استارت فقط تق می‌زند: علت معمولاً اتوماتیک استارت، ولتاژ پایین باتری یا اتصال ضعیف سرباتری است. پیش از تعویض اتوماتیک، اتصال‌های باتری و کابل استارت را بررسی کنید.
• استارت سنگین و کند می‌چرخد: باتری ضعیف، کابل یا اتصال پرمقاومت، فرسودگی بوش‌ها و نلبکی یا ذغال‌های ساییده از علت‌های رایج است. اتصال‌های باتری را در مقالهٔ راهنمای سرباتری توضیح داده‌ایم.
• صدای کشیده‌شدن دنده هنگام استارت: دندهٔ استارت یا دنده‌های فلایویل ساییده شده‌اند، یا فاصلهٔ نصب استارت تا فلایویل درست نیست.
• چراغ شارژ روشن می‌ماند: تسمهٔ شل، ذغال‌های تمام‌شدهٔ آفتامات، کلکتور ساییده یا آرمیچر معیوب از علت‌های معمول است.
• باتری مدام جوش می‌آورد: ولتاژ شارژ بیش از حد است و معمولاً آفتامات باید بررسی شود.

نکته‌های نگهداری

• استارت را هر بار بیش از چند ثانیه پشت سر هم نزنید و بین دفعات به آن فرصت خنک شدن بدهید.
• هنگام نصب استارت، واسطهٔ کله استارت را جا نیندازید. طبق شرایط گارانتی ساج، استارتی که به دلیل نصب نکردن واسطهٔ کله دچار درگیری پیشانی دنده شده باشد مشمول گارانتی نیست.
• کشش تسمهٔ دینام و سالم بودن فولی را دوره‌ای بررسی کنید.
• سرباتری‌ها را تمیز و محکم نگه دارید؛ اتصال اکسیدشده هم استارت را ضعیف می‌کند و هم به سیستم شارژ فشار می‌آورد.
• تعمیر و دستکاری قطعهٔ دارای گارانتی را به خارج از شرکت نسپارید؛ این کار و پاره شدن برچسب هولوگرام گارانتی را باطل می‌کند.

خرید از سازنده

گروه صنعتی ساج از سال ۱۳۷۰ در تبریز استارت، دینام و قطعات برقی خودروهای سنگین می‌سازد و از تأمین‌کنندگان ایدم و ایران خودرو دیزل است. همهٔ قطعات پیش از عرضه تست می‌شوند و یک سال گارانتی از تاریخ تولید درج‌شده روی برچسب هولوگرام دارند. ساج فروش آنلاین ندارد؛ فروشندگان قطعه، تعمیرگاه‌ها و صاحبان ناوگان سفارش عمده را از راه تلفن یا واتس‌اپ ثبت می‌کنند.

پرسش‌های پرتکرار

از کجا بفهمم استارت خاور من ۱۲ ولت است یا ۲۴ ولت؟

به تعداد و ولتاژ باتری‌ها و پلاک استارت قدیمی نگاه کنید. خاورهای ۲۴ ولت معمولاً دو باتری سری دارند. اگر مطمئن نیستید، ولتاژ دو سر باتری‌ها را با مولتی‌متر بخوانید.

استارت ده تن و استارت مایلر جای هم کار می‌کنند؟

هر دو ۲۴ ولت و ۹ دندانه‌اند اما برای مدل‌های متفاوتی ساخته شده‌اند: استارت ده تن (۵٫۵ کیلووات) برای بنز ۱۹۲۱ و استارت مایلر (۵٫۴ کیلووات) برای مایلر و واگن هوود. بهتر است همان مدلی را بگیرید که برای خودروی شما مشخص شده و در صورت تردید کد مرجع قطعهٔ قدیمی را اعلام کنید.

برای بنز ده تن دینام ۵۵ آمپر بگیرم یا ۸۰ آمپر؟

به بار برقی کامیون بستگی دارد. اگر خودرو مصرف‌کنندهٔ برقی اضافه دارد یا دینام قبلی ۸۰ آمپر بوده، دینام ۸۰ آمپر بگیرید؛ استفاده از دینام ۵۵ آمپر به‌جای ۸۰ آمپر اگر به قطعات آسیب بزند مشمول گارانتی نیست.

اگر استارت فقط تق‌تق کند، حتماً اتوماتیک خراب است؟

نه لزوماً. باتری ضعیف یا سرباتری شل و اکسیدشده هم همین علامت را می‌دهد. اول باتری و اتصال‌ها را بررسی کنید و بعد سراغ اتوماتیک بروید.

قطعات ساج را چطور می‌شود سفارش داد؟

فروش آنلاین انجام نمی‌شود. سفارش و استعلام از راه تلفن یا واتس‌اپ ساج انجام می‌شود و بهتر است مدل خودرو، ولتاژ و کد قطعهٔ قدیمی را همراه درخواست بفرستید.