تاریخ انتشار: ۱۱ دقیقه مطالعه
بنز خاور (۶۰۸ و ۸۰۸) و بنز ده تن (موتور OM355، مدل‌های ۱۹۲۱ و ۱۹۲۴، مایلر و واگن هوود) دو خانوادهٔ متفاوت‌اند و استارت و دینام هر کدام مشخصات خودش را دارد. برای خاور هم استارت ۱۲ ولت وجود دارد و هم ۲۴ ولت، و انتخاب درست به سیستم برق همان خودرو بستگی دارد؛ در حالی که بنز ده تن، مایلر و واگن هوود با برق ۲۴ ولت کار می‌کنند و دینام ۲۸ ولت می‌گیرند. ساج برای هر دو خانواده استارت، دینام و قطعات یدکی برقی می‌سازد و کلید انتخاب درست، تطبیق ولتاژ، تعداد دندانه، آمپر و کد مرجع با قطعهٔ قدیمی است.
استارت و دینام بنز خاور
بسیاری از قطعات برقی کامیون بنز خاور ۶۰۸ و ۸۰۸ و کامیونت خاور با مینی‌بوس بنز ۹۱۱ و اتوبوس بنز ۳۰۲ مشترک است و در فهرست کاربرد قطعه‌های ساج کنار هم آمده‌اند. مهم‌ترین نکته پیش از خرید این است که بدانید سیستم برق خودرو ۱۲ ولت است یا ۲۴ ولت؛ استارت ۱۲ ولت روی خودروی ۲۴ ولت جواب نمی‌دهد و برعکس.
استارت خاور ۱۲ ولت و ۲۴ ولت
| مدل | ولتاژ | توان | دنده | کاربرد |
|---|---|---|---|---|
| استارت خاور ۱۲ ولت | ۱۲ ولت | ۴ کیلووات | ۹ دندانه | بنز خاور ۶۰۸ و ۸۰۸، مینی‌بوس ۹۱۱، موتور ۳۸۶ ایدم |
| استارت خاور ۲۴ ولت | ۲۴ ولت | ۴ کیلووات | ۹ دندانه | بنز خاور ۶۰۸ و ۸۰۸، مینی‌بوس بنز، اتوبوس ۳۰۲، موتور ۳۱۴ ایدم |
هر دو استارت طرح بوش آلمان دارند و از نظر توان و تعداد دنده یکسان‌اند؛ تفاوت اصلی آن‌ها در ولتاژ سیم‌پیچ‌ها و اتوماتیک است.
دینام خاور: کدام دینام برای کدام خاور؟
دینام خاور به ولتاژ برق خودرو بستگی دارد. خاوری که برق ۲۴ ولت دارد، دینام بنز ۲۸ ولت ۴۵ آمپر می‌گیرد و خاور و مینی‌بوس ۹۱۱ با برق ۱۲ ولت، دینام ۱۴ ولت در دو نسخهٔ ۳۵ و ۴۵ آمپر. هر سه طرح بوش آلمان‌اند و در فهرست کاربردشان موتورهای زمینی (ثابت) هم آمده است.
| دینام | برق خودرو | آمپر | کاربرد طبق کاتالوگ ساج |
|---|---|---|---|
| دینام بنز ۲۸ ولت ۴۵ آمپر | ۲۴ ولت | ۴۵ | کامیون بنز خاور، موتور زمینی |
| دینام بنز ۱۴ ولت ۴۵ آمپر | ۱۲ ولت | ۴۵ | مینی‌بوس ۹۱۱، کامیونت بنز خاور، موتور زمینی |
| دینام بنز ۱۴ ولت ۳۵ آمپر | ۱۲ ولت | ۳۵ | مینی‌بوس ۹۱۱، کامیونت بنز خاور، موتور زمینی |
دلیل اینکه دینام ۲۸ یا ۱۴ ولت نامیده می‌شود این است که ولتاژ خروجی دینام کمی بالاتر از ولتاژ نامی باتری است تا بتواند آن را شارژ کند. پس «دینام ۲۸ ولت» همان دینامِ خودروی ۲۴ ولت است و «دینام ۱۴ ولت» دینامِ خودروی ۱۲ ولت.
دینام خاور ۳۵ آمپر بگیرم یا ۴۵ آمپر؟
اول به پلاک دینام قدیمی نگاه کنید و همان آمپر یا بیشتر را بگیرید. اگر روی خاور یا مینی‌بوس مصرف‌کنندهٔ برقی اضافه نصب شده (چراغ اضافه، سیستم سرمایش یا گرمایش برقی، یخچال یا تجهیزات دیگر)، نسخهٔ ۴۵ آمپر حاشیهٔ اطمینان بیشتری دارد. دینام کم‌آمپرتر از نیاز، باتری را کامل شارژ نمی‌کند و زیر بار سنگین زودتر خراب می‌شود؛ طبق شرایط گارانتی ساج هم، نصب دینام کم‌آمپرتر به‌جای دینام پرآمپرتر اگر به قطعه‌ها آسیب بزند مشمول گارانتی نیست.
دینام خاور شارژ نمی‌دهد؛ از کجا شروع کنیم؟
- تسمه و فولی: تسمهٔ شل یا ساییده دینام را کامل نمی‌چرخاند. فولی دینام خاور در نوع الیاف‌دار ساخته می‌شود؛ فولی لق یا ترک‌خورده را عوض کنید.
- ولتاژ را با مولتی‌متر بخوانید: وقتی موتور روشن است، ولتاژ دو سر باتری باید کمی بالاتر از وقتی باشد که موتور خاموش است. اگر با روشن شدن موتور ولتاژ بالا نمی‌رود، دینام شارژ نمی‌دهد؛ اگر از حد معمول خیلی بالاتر برود و باتری جوش بیاورد، ایراد معمولاً از آفتامات است.
- آفتامات و ذغال‌ها: ساج آفتامات ذغال‌دار ۲۴ ولت (برای خاور ۲۴ ولت و اتوبوس ۳۰۲) و ۱۲ ولت (برای مینی‌بوس بنز) را با ته آلومینیومی می‌سازد. ذغال تمام‌شده یا آفتامات سوخته از رایج‌ترین علت‌های شارژ نکردن است.
- بالشتک و آرمیچر: اگر آفتامات و تسمه سالم‌اند، سیم‌پیچ‌ها را بررسی کنید. برای دینام ۲۴ ولت خاور، بالشتک دینام بنز ۲۴ ولت در دو نسخهٔ ۳۵ و ۴۵ آمپر تولید می‌شود که نسخهٔ ۴۵ آمپر در دینام ولوو هم به کار می‌رود. آرمیچرها در صفحهٔ آرمیچر دینام آمده‌اند.
اگر دینام را برای تعمیر باز می‌کنید، آمپر قطعهٔ یدکی باید با آمپر خود دینام یکی باشد؛ بالشتک ۳۵ آمپر در دینام ۴۵ آمپر جواب نمی‌دهد. اگر از مدل مطمئن نیستید، عکس پلاک و قطعهٔ قدیمی را هنگام استعلام بفرستید.
شمارهٔ فنی قطعات یدکی دینام خاور
اگر روی قطعهٔ قدیمی شمارهٔ فنی خوانا است، سریع‌ترین راه پیدا کردن قطعهٔ درست تطبیق همین شماره است. کدهایی که در کاتالوگ ساج برای قطعات دینام خاور آمده:
| قطعه | مشخصات | کد یا شمارهٔ فنی در کاتالوگ |
|---|---|---|
| بالشتک دینام بنز | ۲۴ ولت، ۳۵ آمپر، بنز ۶۰۸ و ۸۰۸ | 018 045 125 1 |
| بالشتک دینام بنز | ۲۴ ولت، ۴۵ آمپر، بنز ۶۰۸ و ۸۰۸ و ولوو | 045 045 125 1 |
| آفتامات ذغال‌دار ته آلومینیومی | ۲۴ ولت، خاور ۲۴ ولت و اتوبوس ۳۰۲ | 0192052007 |
| آفتامات ذغال‌دار ته آلومینیومی | ۱۲ ولت، مینی‌بوس بنز | 0192052008 |
| پیچ دینام بنز، خاور و ولوو | دینام بنز ۶۰۸، ۸۰۸ و ۹۱۱ | 208 429 123 1 |
اتوماتیک استارت خاوری
اتوماتیک استارت روی بدنهٔ استارت نصب می‌شود و با فرمان سوئیچ دو کار انجام می‌دهد: دندهٔ استارت را به سمت فلایویل جلو می‌برد و هم‌زمان کنتاکت اصلی را می‌بندد تا جریان باتری به موتور استارت برسد. ساج دو مدل اتوماتیک طرح خاور تولید می‌کند: اتوماتیک استارت خاوری ۱۲ ولت که برای استارت موتور مینی‌بوس به کار می‌رود و اتوماتیک استارت ۲۴ خاوری برای استارت‌های ۲۴ ولت. اگر استارت هنگام زدن سوئیچ فقط صدای تق می‌دهد یا اصلاً نمی‌چرخد، اتوماتیک، پس از باتری و اتصال‌های آن، از اولین قطعه‌هایی است که باید بررسی شود؛ سوختن سیم‌پیچ یا فرسودگی کنتاکت‌ها از علت‌های رایج خرابی آن است.
استارت و دینام بنز ده تن، مایلر و واگن هوود
کامیون‌های سنگین بنز با موتور OM355 به استارت پرتوان‌تری نیاز دارند. ساج برای این خانواده دو استارت ۲۴ ولت تولید می‌کند:
| مدل | ولتاژ | توان | دنده | کاربرد |
|---|---|---|---|---|
| استارت ده تن ۲۴ ولت | ۲۴ ولت | ۵٫۵ کیلووات | ۹ دندانه | بنز ده تن ۱۹۲۱ |
| استارت مایلر و واگن هوود | ۲۴ ولت | ۵٫۴ کیلووات | ۹ دندانه | واگن هوود (بنز ده تن کاپوت‌دار) |
در بخش شارژ، دینام ۲۸ ولت ۵۵ آمپر برای بنز ده تن، مایلر و واگن هوود (خانوادهٔ ۱۹۲۴ و ۲۶۲۸) ساخته می‌شود. اگر کامیون مصرف‌کنندهٔ برقی بیشتری دارد، دینام ۲۸ ولت بنزی ۸۰ آمپر حاشیهٔ اطمینان بیشتری می‌دهد. انتخاب دینام کم‌آمپرتر از نیاز واقعی خودرو اشتباهی پرهزینه است؛ طبق شرایط گارانتی ساج اگر به‌جای دینام ۸۰ آمپر از دینام ۵۵ آمپر استفاده شود و به قطعات آسیب برسد، مشمول گارانتی نیست.
قطعات یدکی استارت و دینام برای این دو کامیون
بسیاری از تعمیرکارها به‌جای تعویض کامل، استارت یا دینام را با قطعهٔ یدکی بازسازی می‌کنند. قطعاتی که ساج برای این خودروها می‌سازد:
بنز خاور
- قطعات استارت: کله استارت خاور و مینی‌بوس، کیت کاسه‌خار استارت خاور، دوشاخه استارت خاوری سخت‌کاری‌شده، بالشتک استارت خاور ۱۲ و ۲۴ ولت، پوسته استارت با سنگ، نلبکی استارت خاور آلومینیومی و آهنی، جای ذغالی و فنر جای ذغالی، ته استارت خاور جدید و درب کوچک ته استارت.
- دندهٔ استارت: دنده استارت خاور ۹ دندانه خار کوتاه برای بنز ۸۰۸، ۶۰۸ و ۳۰۲. مدل‌های ۱۰ و ۱۱ دندانهٔ طرح خاور هم وجود دارد که کاربردشان تراکتور فرگوسن و لیفتراک سهند است؛ پس تعداد دندانه را حتماً با دندهٔ قدیمی مقایسه کنید.
- قطعات دینام: بالشتک دینام بنز ۲۴ ولت ۳۵ آمپر و ۴۵ آمپر، آفتامات ذغال‌دار ۱۲ و ۲۴ ولت، فولی دینام خاور الیاف‌دار، و پیچ‌های دینام.
فهرست کامل این قطعات با مشخصات و کد مرجع در صفحهٔ قطعات برقی بنز خاور آمده است.
بنز ده تن و مایلر
- قطعات استارت: کله استارت ده تن با بوش و بلبرینگ یا با کاسه‌نمد، کیت استارت کامل ده تن با بوش و بلبرینگ، میل استارت ده تن (بلند) و میل استارت مایلر (کوتاه)، نلبکی استارت ده تن، فنر جای ذغالی و پیچ‌های پوسته و بلند استارت.
- قطعات دینام: آرمیچر دینام مایلر ۲۴ ولت کلکتور کوچک، کلکتور دینام مایلر و آفتامات ذغال‌دار ۲۴ ولت. برای دینام‌های ۵۵ آمپر واگن هوود و مایلر، آرمیچر ۲۴ ولت ۵۵ آمپر در دو نسخهٔ شفت کوتاه و شفت بلند تولید می‌شود.
همهٔ این قطعات یک‌جا در صفحهٔ قطعات برقی بنز ده تن و مایلر فهرست شده‌اند. برای آشنایی بیشتر با آرمیچر، تفاوت کلکتور کوچک و بزرگ و روش تست آن، مقالهٔ آرمیچر دینام چیست را بخوانید.
چطور قطعهٔ درست را پیدا کنیم؟
استارت‌ها و دینام‌های خاور و ده تن از بیرون شبیه‌اند و خرید اشتباه در این دو کامیون رایج است. پیش از سفارش این موارد را بررسی کنید:
- ولتاژ سیستم برق: روی باتری‌ها و پلاک استارت قدیمی ببینید خودرو ۱۲ ولت است یا ۲۴ ولت. این مهم‌ترین مورد برای خاور است.
- مدل خودرو و موتور: خاور ۶۰۸ یا ۸۰۸، مینی‌بوس ۹۱۱، اتوبوس ۳۰۲، ده تن ۱۹۲۱، مایلر یا واگن هوود؛ و در صورت امکان نوع موتور.
- تعداد دندانهٔ دندهٔ استارت: دندانه‌ها را روی دندهٔ قدیمی بشمارید. هر چهار استارت گفته‌شده ۹ دندانه دارند، اما دنده‌های یدکی طرح خاور در چند تعداد دندانه ساخته می‌شوند.
- آمپر دینام: روی بدنه یا پلاک دینام قدیمی جریان نامی آن را پیدا کنید و دینام نو را کم‌آمپرتر از نیاز خودرو نگیرید.
- کد مرجع: اگر کد بوش یا شمارهٔ فنی روی قطعهٔ قدیمی خوانا است، آن را هنگام استعلام اعلام کنید؛ دقیق‌ترین راه تطبیق همین کد است.
برای اصول کلی‌تر انتخاب استارت و دینام، مثل تطبیق توان و جریان با نیاز خودرو، راهنمای انتخاب استارت و دینام کامیون را ببینید.
ایرادهای رایج برق خاور و ده تن
- استارت فقط تق می‌زند: علت معمولاً اتوماتیک استارت، ولتاژ پایین باتری یا اتصال ضعیف سرباتری است. پیش از تعویض اتوماتیک، اتصال‌های باتری و کابل استارت را بررسی کنید.
- استارت سنگین و کند می‌چرخد: باتری ضعیف، کابل یا اتصال پرمقاومت، فرسودگی بوش‌ها و نلبکی یا ذغال‌های ساییده از علت‌های رایج است. اتصال‌های باتری را در مقالهٔ راهنمای سرباتری توضیح داده‌ایم.
- صدای کشیده‌شدن دنده هنگام استارت: دندهٔ استارت یا دنده‌های فلایویل ساییده شده‌اند، یا فاصلهٔ نصب استارت تا فلایویل درست نیست.
- چراغ شارژ روشن می‌ماند: تسمهٔ شل، ذغال‌های تمام‌شدهٔ آفتامات، کلکتور ساییده یا آرمیچر معیوب از علت‌های معمول است.
- باتری مدام جوش می‌آورد: ولتاژ شارژ بیش از حد است و معمولاً آفتامات باید بررسی شود.
نکته‌های نگهداری
- استارت را هر بار بیش از چند ثانیه پشت سر هم نزنید و بین دفعات به آن فرصت خنک شدن بدهید.
- هنگام نصب استارت، واسطهٔ کله استارت را جا نیندازید. طبق شرایط گارانتی ساج، استارتی که به دلیل نصب نکردن واسطهٔ کله دچار درگیری پیشانی دنده شده باشد مشمول گارانتی نیست.
- کشش تسمهٔ دینام و سالم بودن فولی را دوره‌ای بررسی کنید.
- سرباتری‌ها را تمیز و محکم نگه دارید؛ اتصال اکسیدشده هم استارت را ضعیف می‌کند و هم به سیستم شارژ فشار می‌آورد.
- تعمیر و دستکاری قطعهٔ دارای گارانتی را به خارج از شرکت نسپارید؛ این کار و پاره شدن برچسب هولوگرام گارانتی را باطل می‌کند.
خرید از سازنده
گروه صنعتی ساج از سال ۱۳۷۰ در تبریز استارت، دینام و قطعات برقی خودروهای سنگین می‌سازد و از تأمین‌کنندگان ایدم و ایران خودرو دیزل است. همهٔ قطعات پیش از عرضه تست می‌شوند و یک سال گارانتی از تاریخ تولید درج‌شده روی برچسب هولوگرام دارند. ساج فروش آنلاین ندارد؛ فروشندگان قطعه، تعمیرگاه‌ها و صاحبان ناوگان سفارش عمده را از راه تلفن یا واتس‌اپ ثبت می‌کنند.
اگر استارت خاور فقط تق می‌زند یا بعد از روشن شدن قطع نمی‌شود، ایراد معمولاً از اتوماتیک است؛ راهنمای اتوماتیک استارت علائم و روش تست را توضیح می‌دهد.
پرسش‌های پرتکرار
از کجا بفهمم استارت خاور من ۱۲ ولت است یا ۲۴ ولت؟
به تعداد و ولتاژ باتری‌ها و پلاک استارت قدیمی نگاه کنید. خاورهای ۲۴ ولت معمولاً دو باتری سری دارند. اگر مطمئن نیستید، ولتاژ دو سر باتری‌ها را با مولتی‌متر بخوانید.
استارت ده تن و استارت مایلر جای هم کار می‌کنند؟
هر دو ۲۴ ولت و ۹ دندانه‌اند اما برای مدل‌های متفاوتی ساخته شده‌اند: استارت ده تن (۵٫۵ کیلووات) برای بنز ۱۹۲۱ و استارت مایلر (۵٫۴ کیلووات) برای مایلر و واگن هوود. بهتر است همان مدلی را بگیرید که برای خودروی شما مشخص شده و در صورت تردید کد مرجع قطعهٔ قدیمی را اعلام کنید.
برای بنز ده تن دینام ۵۵ آمپر بگیرم یا ۸۰ آمپر؟
به بار برقی کامیون بستگی دارد. اگر خودرو مصرف‌کنندهٔ برقی اضافه دارد یا دینام قبلی ۸۰ آمپر بوده، دینام ۸۰ آمپر بگیرید؛ استفاده از دینام ۵۵ آمپر به‌جای ۸۰ آمپر اگر به قطعات آسیب بزند مشمول گارانتی نیست.
اگر استارت فقط تق‌تق کند، حتماً اتوماتیک خراب است؟
نه لزوماً. باتری ضعیف یا سرباتری شل و اکسیدشده هم همین علامت را می‌دهد. اول باتری و اتصال‌ها را بررسی کنید و بعد سراغ اتوماتیک بروید.
قطعات ساج را چطور می‌شود سفارش داد؟
فروش آنلاین انجام نمی‌شود. سفارش و استعلام از راه تلفن یا واتس‌اپ ساج انجام می‌شود و بهتر است مدل خودرو، ولتاژ و کد قطعهٔ قدیمی را همراه درخواست بفرستید.
دینام خاور چند آمپر است؟
دینام ۲۸ ولتی که ساج برای خاورهای ۲۴ ولت می‌سازد ۴۵ آمپر است و دینام خاور و مینی‌بوس ۹۱۱ با برق ۱۲ ولت در دو نسخهٔ ۳۵ و ۴۵ آمپر ساخته می‌شود. آمپر دقیق دینام فعلی را از پلاک روی بدنهٔ آن بخوانید.
دینام مینی‌بوس ۹۱۱ با دینام کامیونت خاور یکی است؟
دینام‌های ۱۴ ولت ۳۵ و ۴۵ آمپر ساج در فهرست کاربردشان هم مینی‌بوس ۹۱۱ را دارند و هم کامیونت بنز خاور را. برای خاورهای ۲۴ ولت باید دینام ۲۸ ولت گرفت.
بالشتک دینام خاور را با چه مشخصاتی سفارش بدهم؟
ولتاژ و آمپر دینام را اعلام کنید. بالشتک دینام بنز ۲۴ ولت در دو نسخهٔ ۳۵ و ۴۵ آمپر تولید می‌شود و باید با آمپر خود دینام یکی باشد.
