
تاريخ النشر: 1 دقائق للقراءة
سرباطری تراکتور، لیفتراک دیزلی و ماشینآلات راهسازی باید سه چیز را تحمل کند که خودروی سواری کمتر با آن روبهرو است: لرزش دائمی، گرد و خاک و گل و آب شستوشو، و جریان سنگین استارت موتور دیزل. برای این ماشینها سرباتری پیچی محکم با بست کابل قوی بگیرید و اتصال را زودتر از خودروی سواری بازدید کنید.
سرباتری ماشینآلات کشاورزی و صنعتی چه فرقی با سواری و کامیون جادهای دارد؟
کار سرباتری در همهٔ وسیلهها یکی است: رساندن جریان از قطب باتری به کابل با کمترین افت. فرق در شرایطی است که اتصال در آن کار میکند. خودروی سواری بیشتر روی جادهٔ صاف میرود، باتریاش زیر کاپوت بسته است و کابلهایش نازکتر است. کامیون جادهای کابل ضخیمتر و معمولاً برق ۲۴ ولت دارد، اما باز هم بیشتر وقتش روی آسفالت است.
تراکتور، لیفتراک و لودر اما روی زمین ناهموار، بیشترشان بدون سیستم تعلیق و بعضی با لاستیک توپر یا شنی کار میکنند. ضربهها مستقیم به جعبهٔ باتری میرسد. جای باتری هم اغلب در معرض است: کنار رکاب، زیر صندلی یا در جعبهای که گل و آب و خاک به آن راه دارد. به همین دلیل در این ماشینها سرباتریای که در سواری سالها دوام میآورد ممکن است زود لق شود یا زیر لایهٔ خاک و رطوبت اکسید شود.
اگر دربارهٔ جنس سرباتری و فرق مسی، برنجی و سربی سؤال دارید، آن را جداگانه در مطلب انواع سرباتری از نظر جنس و شکل بستن توضیح دادهایم؛ اینجا تمرکز روی انتخاب و نگهداری بر اساس نوع ماشین است.
جدول مقایسه: سرباتری در هر نوع وسیله چه شرایطی دارد؟
جدول زیر کلی است و جای دفترچهٔ سازندهٔ همان ماشین را نمیگیرد. ولتاژ و تعداد باتری را همیشه روی خود ماشین بررسی کنید.
| نوع وسیله | ولتاژ رایج | تعداد سرباتری روی باتریها | عامل اصلی خرابی اتصال | بازدید پیشنهادی |
|---|---|---|---|---|
| خودروی سواری | ۱۲ ولت | ۲ | گرمای موتورخانه و اکسید شدن تدریجی | هنگام سرویس دورهای |
| کامیون جادهای | اغلب ۲۴ ولت (دو باتری ۱۲ ولت سری) | ۴ | لرزش جاده و رطوبت | ماهانه و در هر سرویس |
| تراکتور | بیشتر ۱۲ ولت؛ بعضی مدلهای بزرگتر ۲۴ ولت | ۲ یا ۴ | گرد و خاک، گل، آب شستوشو و ماهها خواب فصلی | شروع هر فصل کار و ماهانه در فصل |
| لیفتراک دیزلی یا گازسوز | معمولاً ۱۲ ولت | ۲ | روشن و خاموش شدن زیاد در هر شیفت و ضربهٔ لاستیک توپر | هفتگی، در بازدید پیش از شیفت |
| لودر، بیل و ماشینآلات راهسازی | بیشتر ۲۴ ولت | ۴ یا بیشتر | لرزش شدید، گل و آب و سنگریزه | هفتگی و در هر سرویس |
برای تراکتور چه سرباتریای مناسب است؟
بیشتر تراکتورهای رایج مزرعه برق ۱۲ ولت دارند؛ استارت تراکتورهایی مثل فرگوسن ۲۸۵ و ۳۹۹ هم ۱۲ ولت است. سرباتری تراکتور باید سه ویژگی داشته باشد:
- بست پیچی محکم: لرزش زمین شخمخورده و ضربهٔ ادوات، بست ضعیف یا اهرمی را کمکم باز میکند. بستی که با پیچ و مهره دور قطب سفت میشود مطمئنتر است.
- بست کابل جدا و قوی: کابل استارت تراکتور ضخیم است. طرحی که کابل را زیر صفحه و با دو پیچ فشار میدهد سطح تماس بیشتری دارد و رشتههای مس کمتر میبُرند.
- علامت مثبت و منفی روشن: قطب مثبت باتری معمولاً کمی ضخیمتر از قطب منفی است و سرباتری هر قطب اندازهٔ خودش را دارد. علامت برجسته روی بدنه جلوی بستن جابهجا را میگیرد، بهخصوص وقتی رنگ کابلها زیر گل و خاک دیده نمیشود.
نکتهٔ خاص تراکتور، خواب فصلی است. تراکتوری که چند ماه بعد از برداشت در انبار میماند، اگر کابل منفیاش وصل بماند، مصرفهای جزئی مدار باتری را کمکم خالی میکنند و رطوبت انبار روی سرباتری مینشیند. پیش از خواب فصلی، قطبها و سرباتری را تمیز کنید، کابل منفی را باز کنید و روی اتصال گریس مخصوص باتری بزنید. اول فصل بعد، پیش از اولین استارت، سرباطری را دوباره تمیز و سفت کنید.
شستوشوی تراکتور با کارواش فشار قوی هم آب را به داخل بست میرساند. هنگام شستن، جعبهٔ باتری را بپوشانید و فشار آب را مستقیم روی سرباتری نگیرید. در مزرعههایی که کود شیمیایی یا سم جابهجا میشود، گرد آنها هم روی اتصال مینشیند و خوردگی را تندتر میکند؛ پس بازدید را عقب نیندازید.
سر باطری لیفتراک را چطور انتخاب و نگهداری کنیم؟
اول باید معلوم باشد لیفتراک از چه نوعی است. لیفتراک دیزلی یا گازسوز موتور احتراقی دارد و مثل تراکتور یک باتری استارت معمولاً ۱۲ ولت دارد؛ استارتهای لیفتراک سهند هم ۱۲ ولتاند. سرباتری این باتری همان سرباتری پیچی معمول خودروهای دیزلی است.
لیفتراک برقی فرق دارد. نیروی حرکت و بالابر آن از یک باتری کششی (تراکشن) بزرگ میآید که معمولاً با دوشاخهٔ مخصوص، مثل دوشاخههای نوع اندرسون، به لیفتراک و شارژر وصل میشود. اتصال بین سلولهای آن هم معمولاً پیچی است، نه بست دور قطب مخروطی. پس سرباتری خودرو برای باتری کششی لیفتراک برقی کاربرد ندارد و قطعهٔ آن را باید از سازندهٔ باتری یا لیفتراک گرفت.
در لیفتراک دیزلی، دو چیز به سرباتری فشار میآورد:
- روشن و خاموش شدن زیاد: راننده در هر شیفت بارها موتور را خاموش و دوباره روشن میکند. هر استارت یعنی یک بار جریان سنگین از اتصال؛ اتصال کمی شل همینجا داغ میکند.
- لاستیک سفت و کف ناهموار: بسیاری از لیفتراکها لاستیک توپر دارند و ضربهٔ هر درز و دستانداز کف انبار به جعبهٔ باتری میرسد.
باتری لیفتراک دیزلی اغلب زیر صندلی یا زیر درپوش موتور، نزدیک وزنهٔ تعادل است و برای دیدنش باید درپوش را بالا زد. به همین دلیل کمتر دیده میشود. بهترین کار این است که نگاه به سرباتری را جزو بازدید پیش از شیفت کنید و هفتهای یک بار با دست امتحان کنید که روی قطب نمیچرخد.
در لودر و ماشینآلات راهسازی به چه چیزهایی باید دقت کرد؟
لودر، بیل مکانیکی، گریدر و غلتک بیشتر برق ۲۴ ولت دارند که از دو باتری ۱۲ ولت سری به دست میآید. یعنی روی باتریها دستکم چهار سرباتری هست: مثبت اصلی، منفی بدنه و دو سرباتری کابل رابط بین دو باتری. سرباتری کابل رابط معمولاً کمتر دیده میشود، ولی همان جریان استارت از آن هم میگذرد.
جعبهٔ باتری این ماشینها اغلب کنار بدنه و همسطح رکاب است؛ جایی که گل، آب، سنگریزه و ضربهٔ مستقیم به آن میرسد. چند نکته در این ماشینها مهمتر است:
- درپوش جعبهٔ باتری را سالم و بسته نگه دارید؛ جعبهٔ بیدرپوش یعنی سرباتری زیر گل.
- کابلها را با بست به بدنه مهار کنید تا وزن و تکان کابل ضخیم روی سرباتری نیفتد و آن را روی قطب نپیچاند.
- اگر ماشین کلید قطع باتری دارد، اتصالهای آن را هم مثل سرباتری بازدید کنید؛ این اتصال هم در مسیر جریان استارت است.
- بعد از شستوشو یا کار در باران، جعبهٔ باتری را باز کنید و ببینید آب در آن جمع نشده باشد.
سیستم ۱۲ ولت یا ۲۴ ولت چه فرقی در انتخاب سرباتری ایجاد میکند؟
خود سرباتری ولتاژ ندارد؛ یک سرباتری روی باتری ماشین ۱۲ ولت و ۲۴ ولت همان کار را میکند. فرق در تعداد و چیدمان است. در ماشین ۱۲ ولت دو سرباتری لازم است. در چیدمان رایج ۲۴ ولت با دو باتری ۱۲ ولت سری، چهار سرباتری لازم است و اگر ماشین باتریهای بیشتری دارد که موازی بسته شدهاند، تعداد بیشتر میشود. هنگام سفارش، تعداد را بر اساس شمارش واقعی روی ماشین بگیرید و برای هر قطب، مثبت یا منفی درست را بخواهید.
یک نکتهٔ ایمنی هم مهم است: در ماشین ۲۴ ولت، ترتیب باز و بستن را رعایت کنید. هنگام باز کردن اول کابل منفی بدنه را جدا کنید و هنگام بستن آن را آخر از همه وصل کنید.
چکلیست بازدید سرباتری برای مزرعه و کارگاه
این چکلیست را میشود چاپ کرد و کنار تراکتور یا در کارگاه زد. با ماشین خاموش و سوییچ بسته انجام دهید:
- درپوش جعبهٔ باتری را باز کنید و ببینید آب، گل یا خاک در جعبه جمع نشده باشد.
- روی سرباتریها دنبال رسوب سفید، سبز یا آبی بگردید؛ این رسوب مقاومت اتصال را بالا میبرد.
- هر سرباتری را با دست بچرخانید. اگر روی قطب میچرخد، شل است.
- کابل را کنار سرباتری کمی تکان دهید. رشتهٔ بریده، عایق ترکخورده یا سرکابل لق یعنی ایراد از کابل است، نه فقط سرباتری.
- بدنهٔ سرباتری را از نظر ترک، رزوهٔ هرز و اثر داغشدگی یا ذوب نگاه کنید.
- در ماشین ۲۴ ولت، سرباتریهای کابل رابط بین دو باتری را هم جدا بررسی کنید.
- بست نگهدارندهٔ باتری را امتحان کنید؛ باتریای که در جعبه تکان میخورد، سرباتری را هم شل میکند.
- بعد از تمیز و سفت کردن، روی اتصال بستهشده لایهٔ نازک گریس مخصوص باتری بزنید.
- تاریخ بازدید و هر ایراد را در دفتر ماشین یادداشت کنید تا اتصالی که مدام شل میشود شناخته شود.
اگر در بازدید سرباتری شل یا اکسیدشده پیدا کردید، روش تمیز کردن و سفت کردن درست و اینکه کدام خرابی تعمیر میشود و کدام نه را در مطلب شل شدن و تعمیر سرباتری نوشتهایم.
چه نشانههایی در تراکتور و لیفتراک به سرباتری برمیگردد؟
در این ماشینها نشانهها گاهی با خرابی استارت یا باتری اشتباه گرفته میشود. پیش از تعویض قطعهٔ گرانتر، این نشانهها را به سرباتری هم ربط بدهید:
- استارت صبح اول وقت سنگین است، ولی بعد از چند بار تلاش روشن میشود.
- در کار با ادوات یا روی زمین ناهموار، چراغها و نشانگرهای داشبورد لحظهای کم و زیاد میشوند.
- بعد از یک روز کار، یکی از سرباتریها گرمتر از بقیه است.
- باتری نو هم زود خالی میشود یا درست شارژ نمیشود.
سرباتری دیزلی ساج برای کدام ماشینهاست؟
گروه صنعتی ساج در تبریز در دستهٔ سرباتری دیزلی دو مدل برای خودروهای دیزلی، کامیونها و ماشینآلات راهسازی تولید میکند. هر دو مدل بدنهٔ زرد طلایی با نام SAJ و علامت مثبت یا منفی برجسته دارند؛ حلقهٔ بست دور قطب با یک پیچ سفت میشود و کابل زیر صفحهای با دو پیچ فشرده میشود.
- سرباتری دیزلی (۱۱۶): مدل استاندارد که پیچ و مهرهٔ بست آن جداست؛ برای جایی که دسترسی به باتری راحت است.
- سرباطری دیزلی مهره سرخود (۱۱۷): مهرهٔ بست روی خود سرباتری میماند و هنگام باز و بستن جدا نمیشود.
مهره سرخود در ماشینآلات کاربرد روشنی دارد. مهرهای که هنگام کار در جعبهٔ باتری گلگرفتهٔ لودر، زیر صندلی لیفتراک یا لای موتورخانهٔ تراکتور بیفتد، پیدا کردنش وقت میگیرد و گاهی کار را تا آوردن مهرهٔ هماندازه متوقف میکند. در ماشینی که باتریاش جای تنگی دارد یا اتصالش برای خواب فصلی و تعمیر زیاد باز و بسته میشود، مدل مهره سرخود این دردسر را کم میکند. جور بودن آن با باتری ماشین خودتان را پیش از سفارش از ساج بپرسید.
هر دو مدل در کارخانهٔ ساج ساخته و پیش از فروش آزمایش میشوند و یک سال گارانتی از تاریخ تولیدِ درجشده روی برچسب هولوگرام دارند. ساج سرباتری خودروی سواری تولید نمیکند.
چطور سرباتری دیزلی ساج را سفارش بدهیم؟
سایت ساج فروش آنلاین ندارد. برای سفارش یا پرسیدن اینکه سرباتری با باتری تراکتور، لیفتراک دیزلی یا ماشینآلات شما جور است، با شمارهٔ ۰۴۱-۳۳۱۰۹۱۹۰ تماس بگیرید یا در واتساپ به شمارهٔ ۰۹۹۰۴۴۹۸۷۸۲ پیام بدهید. راههای دیگر ارتباط در صفحهٔ تماس با ما آمده است. پیش از تماس، نوع ماشین، ولتاژ سیستم و تعداد سرباتری مثبت و منفی لازم را آماده کنید.
پرسشهای پرتکرار
سرباتری تراکتور با کامیون فرق دارد؟
کار هر دو یکی است و هر دو باید بست پیچی محکم و بست کابل قوی داشته باشند. فرق بیشتر در شرایط کار است: تراکتور با گرد و خاک، گل، آب شستوشو و خواب فصلی روبهروست و بیشتر تراکتورهای رایج ۱۲ ولتاند، در حالی که کامیونها اغلب ۲۴ ولت و چهار سرباتری دارند.
لیفتراک برقی هم سرباتری دارد؟
لیفتراک برقی باتری کششی دارد که معمولاً با دوشاخهٔ مخصوص به لیفتراک و شارژر وصل میشود و اتصالهای آن با سرباتری خودرو فرق دارد. سرباتری معمولی برای باتری استارت لیفتراک دیزلی و گازسوز است، نه برای باتری کششی لیفتراک برقی.
سرباطری لیفتراک را هر چند وقت یک بار باید بازدید کرد؟
چون لیفتراک در هر شیفت بارها روشن و خاموش میشود، نگاه کوتاه به سرباتری در بازدید پیش از شیفت و امتحان با دست هفتهای یک بار پیشنهاد میشود. دستور سازندهٔ لیفتراک مقدم است.
پیش از خواباندن تراکتور در زمستان با سرباتری چه کنیم؟
قطبها و سرباتریها را تمیز کنید، کابل منفی را باز کنید و روی اتصال گریس مخصوص باتری بزنید. اول فصل بعد، پیش از استارت، سرباتری را دوباره تمیز و سفت کنید.
ماشینآلات راهسازی چند سرباتری لازم دارند؟
در چیدمان رایج ۲۴ ولت با دو باتری ۱۲ ولت سری، چهار سرباتری: مثبت اصلی، منفی بدنه و دو سرباتری کابل رابط. اگر ماشین باتری بیشتری دارد، تعداد را روی خود ماشین بشمارید.
سرباتری مهره سرخود برای تراکتور و لودر بهتر است؟
اگر جای باتری تنگ است، جعبهٔ باتری گل و خاک دارد یا اتصال زیاد باز و بسته میشود، مهره سرخود کار را سادهتر میکند چون مهره نمیافتد و گم نمیشود. اگر دسترسی راحت است، مدل معمولی هم همان کار را میکند.


